Switch to: uk
27 March 2017 22:59PM

ประสิทธิภาพของศูนย์กระจายสินค้าอาหารสด

26 Apr 10 ,  รศ.ดร. สถาพร อมรสวัสดิ์วัฒนา
  • 0

ศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดมีอัตราหมุนเวียนที่สูง จึงต้องดูแลสินค้า 24 ชั่วโมง

สินค้าอาหารสดมีหลายประเภทและมีปริมาณที่ไม่แน่นอนของความต้องการในการบริโภคสินค้าหรือปริมาณสินค้าที่มีในตลาด การเติมเต็มสินค้ายังคงขึ้นอยู่กับการทำงานของแรงงานคนเป็นหลักทำให้เกิดความล่าช้า ในการดำเนินการกระจายสินค้าอาหารสด ไม่ว่าจะเป็นการกระจายผ่านศูนย์กระจายสินค้าส่วนกลางหรือในภูมิภาค แม้กระทั่งในซุปเปอร์มาร์เก็ต มักจะขาดอุปกรณ์อำนวยความสะดวกที่เหมาะสมในการเก็บรักษาสินค้าเกษตรที่เน่าเสียได้ง่าย (Perishable goods) ศูนย์กระจายสินค้าโดยทั่วไปไม่ยืดหยุ่น การใช้ประโยชน์ของพื้นที่ ปริมาณของสินค้าที่สามารถรองรับได้และการไหลของสินค้าไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ

 

614_th4_01

 

ประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ของศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดจะอยู่ระหว่าง 20-50 เปอร์เซ็นต์ การลงทุนในพื้นที่คลังสินค้าห้องเย็นที่มีขนาดใหญ่อาจจะเกิดความจำเป็น อย่างไรก็ตามประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์พื้นที่ที่ต่ำนี้มีผลจากความจำเป็นที่ต้องการเคลื่อนย้ายสินค้าที่รวดเร็ว นอกจากนี้ระบบเอกสารและการตรวจสอบย้อนกลับสินค้าที่ไม่มีประสิทธิภาพยังทำให้เกิดความสูญเสียของปริมาณและคุณภาพของสินค้าด้วย

ศูนย์กระจายสินค้าอาหารสด


ศูนย์กระจายสินค้าอาหารสด (Fresh Produce Distribution Center) เป็นส่วนสำคัญของโซ่อุปทานของอาหารจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภค โดยที่กิจกรรมของศูนย์กระจายสินค้าสามารถแสดงได้ดังรูปที่ 1

 

รูปที่ 1 แบบจำลองของการไหลของสินค้าในศูนย์กระจายสินค้าทั่วไป

 

614_th4_02

 
ที่มา: บทความเรื่อง A case study assessment of the operational performance of a multiple fresh produce distribution center in the UK ในวารสาร British Food  Journal  ฉบับที่ 111 เล่มที่ 5 ปี 2009 หน้า 421- 435  โดย  Ioannis Manikas และ Leon A Terry

 

ในศูนย์กระจายสินค้านั้น อาหารสดประเภทต่างๆ จะมีแหล่งที่มาที่ต่างกันจะถูกนำมาเก็บเป็นระยะเวลาที่ไม่เท่ากัน ซึ่งสินค้านี้จะถูกนำไปผ่านกระบวนการที่แตกต่างกัน และจะถูกหยิบและนำส่งไปยังร้านค้าปลีกหรือศูนย์กระจายสินค้าอื่นต่อไป 

 

อาหารสดที่ผ่านกระบวนการของศูนย์กระจายสินค้านี้ จะถูกดำเนินการภายใต้ระบบปรับอากาศเพื่อควบคุมให้อาหารมีความสด

 

อัตราการหมุนเวียนสินค้าในศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดจะมีอัตราที่สูง สินค้าต้องหมุนเวียนเร็ว การดูแลสินค้าต้องดำเนินการต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง นอกจากนี้การเคลื่อนย้ายสินค้าที่รวดเร็วและสภาพแวดล้อมในการเก็บสินค้า ส่งผลให้ต้นทุนของการกระจายสินค้าต่อราคาขายของผักและผลไม้มีสัดส่วนที่สูง และคิดเป็นสองเท่าของสินค้าประเภทอื่น ที่ไม่ใช่สินค้าเน่าเสียง่าย

 

การที่สินค้าประเภทอาหารสดนั้น เน่าเสียง่าย สินค้าประเภทนี้ต้องการขนย้ายที่รวดเร็ว และต้องมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลที่มีประสิทธิภาพระหว่างสมาชิกในโซ่อุปทาน เพื่อให้แนวทางบริหารศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดโดยใช้ระบบการผลิตแบบทันเวลาหรือ just-in-time เกิดขึ้นได้

 

กรณีศึกษาศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดในสหราชอาณาจักร
ศูนย์กระจายสินค้าอาหารสดในสหราชอาณาจักรแห่งหนึ่ง ซึ่งมีอาหารสด เช่น ผลไม้ สลัด และผักจากแหล่งผลิตต่างๆ มากกว่า 60 ประเทศและกระจายสินค้าไปยังผู้ค้าปลีกรายใหญ่ของสหราชอาณาจักร

 

ยอดขายของสินค้าประจำปีของศูนย์กระจายสินค้าแห่งนี้ มีมูลค่ามากกว่า 235 ล้านปอนด์ สินค้าจะถูกนำส่งไปยังลูกค้าโดยตรงในรูปแบบของอาหารสด หรืออาจจะนำไปปรุงให้สุก คัดแยก และบรรจุหีบห่อ สำหรับการส่งมอบสินค้าในแต่ละวัน โดยใช้โรงงานในเมืองเคนท์ ที่มีการลงทุนก่อสร้างด้วยมูลค่า 25 ล้านปอนด์

 

ศูนย์กระจายสินค้านี้มีพื้นที่สำหรับเก็บสินค้าได้ถึง 4,000 พาเลท ซึ่งสามารถเก็บสินค้าได้ในห้องที่ปรับอุณหภูมิที่แตกต่างกันได้ 8 ห้อง พื้นที่ในการบรรจุหีบห่อมีบริเวณกว้างถือ 50,000 ตารางฟุต มีสายการผลิตที่สามารถใช้บรรจุหีบห่อได้ 40 แผนก ซึ่งสามารถบรรจุสินค้าได้ 7.5 ล้านห่อต่อปี 

 

ผลจากการศึกษาพบว่า ประเภทของสินค้าที่แตกต่างกันตจะไม่ส่งผลกระทบต่อกิจกรรมในการนำผักและผลไม้ออกจากรถบรรทุก ทั้งนี้เนื่องมาจากผลไม้แต่ละประเภทจะมาในรูปแบบของแพเลทที่เหมือนกัน นอกจากนี้พื้นที่ในการขนสินค้าออกจากรถบรรทุกที่มีขนาดเท่ากัน สามารรถใช้รถโฟร์คลิฟท์ขนได้เหมือนกัน อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการใช้รถโฟร์คลิฟท์ 2 คัน ในกิจกรรมขนถ่ายสินค้า ปริมาณแพเลทที่ขนได้มีจำนวนลดลง เนื่องจากพื้นที่ในการทำงานของรถโฟร์คลิฟท์ มีจำกัด และพื้นที่การทำงานมีขนาดลดลง ขณะที่ทำการขนถ่ายสินค้าจากรถบรรทุก เนื่องมาจาก แพเลทที่มาตั้งกองไว้ในบริเวณการรับสินค้า ขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพของสินค้าสำหรับส้มนั้นจะเร็วกว่าสินค้าอื่น เช่น องุ่น หรืออโวคาโด ทั้งนี้เนื่องมาจากส้มนั้นเน่าเสียได้ยากกว่าผลไม้อื่นๆ ผู้ส่งมอบส้มนั้นเป็นซัพพลายเออร์ที่อยู่ในประเทศสเปนและทำการส่งมอบส้มให้กับศูนย์กระจายสินค้ามานานกว่า 50 ปี  ดังนั้นผู้ส่งมอบจะมีระบบคุณที่ดีที่สร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าได้ นอกจากนี้ทางศูนย์กระจายสินค้า ได้สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้ส่งมอบส้ม กลายเป็นส่วนที่สำคัญของโซ่อุปทานส้ม และร่วมมือกันส่งมอบส้มที่มีคุณภาพให้กับลูกค้า

 

โดยปกติแล้วกิจกรรมในการตรวจสอบคุณภาพของส้มจะใช้เวลานาน เนื่องจากผลไม้หลายประเภทจะมาสามารถเสียหายได้ง่าย และติดเชื้อโรคบางประเภทได้ง่าย การสุ่มตัวอย่างจะดำเนินการสุ่มตรวจผลไม้ จำนวน 15 ลัง จากพาเลททั้งหมด 26 พาเลท นอกจากนี้การจัดทำเอกสารเป็นขั้นตอนที่ใช้เวลานาน ซึ่งส่งผลให้เกิดความล่าช้าในการขนย้ายสินค้า ในศูนย์กระจายสินค้าโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในช่วงที่มีความต้องการในการบริโภคสินค้าชนิดใดชนิดหนึ่งสูง และขั้นตอนในการตรวจสินค้ามีความจำเป็นที่ต้องทำการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อหาแหล่งที่มีสินค้าอีกด้วยแพเลทที่รอส่งมอบไปยังลูกค้า อาจจะเสียเวลามากขึ้น เนื่องมาจากต้องรอทีมตรวจสอบคุณภาพที่มาจากสำนักงานที่อยู่ห่างออกไป

 

เวลาในการจัดเตรียมสินค้าตามคำสั่งซื้อ ในบางครั้งจะมากกว่าเวลาในการทำงาน 1 กะ หรือ 8 ชั่วโมง หรือบางครั้งไม่สามารถดำเนินการได้ทันตามเวลาการเข้าของรถบรรทุกของลูกค้าที่แน่นอน ดังแสดงในรูปที่ 2

 

รูปที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างเวลาในการจัดเตรียมสินค้าตามคำสั่งซื้อกับเวลาการเข้าของรถบรรทุกของลูกค้าที่แน่นอน

 

614_th4_03

ที่มา: บทความเรื่อง A case study assessment of the operational performance of a multiple fresh produce distribution center in the UK ในวารสาร British Food  Journal  ฉบับที่ 111 เล่มที่ 5 ปี 2009 หน้า 421- 435  โดย  Ioannis Manikas และ Leon A Terry

 

เมื่อไม่สามารถจัดเตรียมสินค้าได้ทันตามเวลาของรถบรรทุกที่เข้ามาทำให้เกิดความล่าช้าในการส่งมอบสินค้าให้กับลูกค้า สาเหตุที่สำคัญของการล่าช้านั้นเกิดขึ้น จากบริเวณที่มีการบรรจุหีบห่อ

 

กล่าวโดยสรุปได้ว่า การเพิ่มประสิทธิภาพในการบริการลูกค้าสามารถดำเนินการได้โดย ทำการวัดและปรับปรุงประสิทธิภาพในการดำเนินกิจกรรมด้านโลจิสติกส์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดำเนินกิจกรรมทางโลจิสติกส์ของสินค้าที่เน่าเสียง่าย ที่ต้องการความรวดเร็วและมีต้นทุนโลจิสติกส์ที่สูงกว่าสินค้าประเภทอื่นๆ

 

กฎเกณฑ์และระเบียบด้านสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยของอาหารได้เพิ่มแรงกดดันให้ผู้ค้าปลีก ให้สร้างระบบการเคลื่อนย้ายสินค้าที่ปลอดภัยมีระบบติดตาม และตรวจสอบย้อนกลับที่มีประสิทธิภาพ ตลอดโซ่อุปทานซึ่งจะต้องเชื่อมโยงกับระบบปฎิบัติการที่มีประสิทธิภาพ

 

เมื่อทำการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใช้พื้นที่ของศูนย์กระจายสินค้าประเภทอาหารสดพบว่า การใช้ประโยชน์ของพื้นที่โดยเฉลี่ยมีเพียง 20% ของพื้นที่ทั้งหมดในห้องเย็น ดังแสดงในตารางที่ 1 ดังนั้นการลงทุนก่อสร้างห้องเย็นที่มีขนาดใหญ่ทำให้เกิดความสูญเสียเป็นอันมาก

 

ตารางที่ 1 การใช้ประโยชน์ของพื้นที่โดยเฉลี่ยในศูนย์กระจายสินค้าประเภทอาหารสด
 

614_th4_04
ที่มา: บทความเรื่อง A case study assessment of the operational performance of a multiple fresh produce distribution center in the UK ในวารสาร British Food  Journal  ฉบับที่ 111 เล่มที่ 5 ปี 2009 หน้า 421- 435  โดย  Ioannis Manikas และ Leon A Terry

 

กิจกรรมตรวจสอบคุณภาพสินค้าจะใช้เวลานาน และส่งผลให้เกิดความล่าช้าของการเคลื่อนย้ายสินค้าที่เน่าเสียง่าย ดังนั้นศูนย์กระจายสินค้าประเภทอาหารสดจะสามารถปรับปรุงประสิทธิภาพ การตรวจสอบคุณภาพให้มีความรวดเร็ว และแม่นยำมากขึ้น โดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็น RFID และไบโอเซนเซอร์

 

ที่มา: บทความเรื่อง A case study assessment of the operational performance of a multiple fresh produce distribution center in the UK ในวารสาร British Food  Journal  ฉบับที่ 111 เล่มที่ 5 ปี 2009 หน้า 421- 435  โดย  Ioannis Manikas และ Leon A Terry